(ပံုၾကီး ၾကည္႔ၿပီး လန္႔သြားၿပီလား... ဟဲဟဲ။ လူရွိန္ေအာင္ပါ။)
အာဏာရႏိုင္ငံေရးသမားေတြ၊ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ စတာေတြဟာ စီးပြားေရးေပၚလစီသစ္ေတြကို ေဖာ္ေဆာင္ေလ႔ရွိၾကတယ္။ (အင္း.... စကတည္းက ပ်င္းစရာေတာ႔ ေကာင္းၿပီနဲ႔ တူပါတယ္.... ဘာေတြ ေၿပာမလုိ႔လဲ မသိဘူး.... ၀ါး။)
နာမည္ၾကီးႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား ေဖာ္ေဆာင္တဲ႔ ေပၚလစီေတြဟာ ေကာင္းသည္ၿဖစ္ေစ၊ ဆိုးသည္ၿဖစ္ေစ သူတို႔နာမည္ေတြနဲ႔ ပူးတြဲၿပီး က်န္ေနေလ႔ ရွိတတ္တယ္။ ဥပမာ သမၼတကလင္တန္ ေဖာ္ေဆာင္ခဲ႔တဲ႔ economics ေပၚလစီေတြကို Clintonomics လုိ႔ သမုတ္ၾကပါတယ္။ မာဂရက္သက္ခ်ာရဲ႕ free market အေၿခခံေပၚလစီေတြကိုေတာ႔ Thatcherite policies လုိ႔ ေခၚရံုတင္မကဘဲ ၀ါဒတစ္ခုအေနနဲ႔ Thatcherisim လုိ႔ေတာင္ အမည္တြင္က်န္ခဲ႔သတဲ႔။ အာဂမိန္းမေနာ္။ ကိုယ္႔နာမည္ၾကီးနဲ႔ ism တစ္ခုက်န္ခဲ႔တဲ႔ တစ္ဦးတည္းေသာ အမ်ိဳးသမီးတဲ႔.... ဘာမွတ္တုန္း။ သက္ခ်ာနဲ႔ သိပ္ကို အတိုင္အေဖာက္ညီခဲ႔တဲ႔ အေမရိကန္သမၼ ေရာ္နယ္ေရဂင္ရဲ႕ မူ၀ါဒေတြကိုက်ေတာ႔ Regonomics လုိ႔ သမုတ္ၾကၿပန္ပါတယ္။
အခုတခါ ဂ်ပန္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ရွင္ဇိုအေဘက ဂ်ပန္ကို စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္းထဲက ဆြဲထုတ္ရာမွာ သံုးေနတဲ႔ ေပၚလစီေတြကိုက်ေတာ႔ Abenomics ပါတဲ႔။ ဒီေတာ႔ ဇာတ္လိုက္ကေလး ''အေဘ Abe'' က နိပြန္းၿပည္ၾကီးကို ကယ္တင္ဖုိ႔ ဘာေတြ ၾကံစည္မင္းလုပ္ေနသလဲဆိုတာ တစြန္းတစ စပ္စုၾကရေအာင္။
''အေဘ Abe'' က ဘာကို ရည္မွန္းထားလဲ ဆိုေတာ႔ အႏွစ္ (၂၀)ေလာက္ ''တန္႔'' ေနတဲ႔ ဂ်ပန္ရဲ႕ စီးပြားေရးကို တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ဖုိ႔တဲ႔။ တန္႔ေနတယ္ ဆိုတာ ဘာကိုေၿပာတာလဲဆိုေတာ႔ ဂ်ပန္ေတြမွာ ေစ်းမ၀ယ္ခ်င္ၾကတဲ႔ ေရာဂါထေနတယ္၊ ေစ်း၀ယ္မယ္ဆိုရင္ လက္တြန္႔ေနၾကတယ္။ ေနာက္လည္း ေစ်းေတြ က်ဦးမွပဲဆိုတဲ႔ အေတြးၾကီးက လူတိုင္းမွာ စြဲကပ္ေနေတာ႔ ၀ယ္လုိအားေတြက်၊ ဒီေတာ႔ ေစ်းကြက္က အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ေကာင္းေကာင္းမလည္ပတ္ႏိုင္၊ မလည္ပတ္ႏိုင္ေတာ႔ ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမယ္႔သူေတြက လက္တြန္႔၊ ရင္းႏွီးမယ္႔လူေတြ လက္တြန္႔ေတာ႔ ေစ်းကြက္ၾကီးက ေၿခာက္ေသြ႔နဲ႔ ဂ်ာေအးကို သူ႔အေမရိုက္ေနတာ အႏွစ္ (၂၀) ေလာက္ရွိၿပီဆိုဘဲ။ ဒီေတာ႔ ေစ်းကြက္ကို ''ဆြ'' ဖုိ႔ ဗ်ဴဟာေတြ ခ်ရေတာ႔တာတာေပါ႔။ ေၿပာေတာ႔လြယ္လိုက္တာေအ။ ေစ်းကြက္ဆိုတာဂ်ီးကို ဘယ္လုိ ဆြမွာလဲ လင္းစမ္းပါဦး။
ဟုတ္ကဲ႔.... ''အေဘ'' က ေပၚလစီ သံုးခုခ်လုိက္တယ္။ အဲဒီ ေပၚလစီသံုးခုကို ေဘးကေန ေစာင္႔ၾကည္႔ဘုေတာ... အဲေလ... ေ၀ဖန္သူေတြက သူ႔နာမည္ကို အစြဲၿပဳၿပီး Abenomics လုိ႔ ေခၚတယ္ ။ Abenomics ရဲ႕ အဲဒီေပၚလစီသံုးခုကိုေတာ႔ Three arrows လုိ႔ တင္စားၾကတယ္။ လာထား... ၿမွားသံုးေခ်ာင္းနဲ႔ ဇာတ္လိုက္ကေလးက ဘာကို ခ်ိန္ထားသလဲ ၾကည္႔လိုက္ရေအာင္။
Abenomics ရဲ႕ ''ၿမွားသံုးေခ်ာင္း'' လုိ႔ ေခၚၾကတဲ႔ ေပၚလစီသံုးခုကေတာ႔
- Monetary policy (ေငြေၾကးမူ၀ါဒ)
- Fiscal stimulus (ေစ်းကြက္ထဲ ေငြေတြ ရိုက္သြင္းၿပီး ၀ယ္လုိအားကို ''ဆြ'' ၿခင္း)
- Structural reforms (အထူးသၿဖင္႔ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ ေၿပာင္းလဲမွဳ)
အဲဒီ ၿမွားသံုးခုနဲ႔ တို႔ဇာတ္လိုက္ကေလး အေဘက ဂ်ပန္ရဲ႕စီးပြားေရးကို ကယ္တင္မယ္ဆိုဘဲ။
(1) Monetary Policy ဆိုတာ ဘာၾကီးတုန္း
ဘာၾကီးမွ မဟုတ္ပါဘူးေအ။ ဘဏ္မွာ ေငြအပ္ဖူးတယ္ မဟုတ္လား။ ၿမန္မာၿပည္မွာ တခ်ိဳ႕ေတြဆို ဟိုးအရင္ကတည္းက ဘဏ္မွာ ေငြေတြနင္းကန္အပ္၊ အတိုးေတြ ထိုင္ထုတ္ၿပီး အလုပ္မလုပ္ဘဲ ေနႏိုင္ၾကတယ္ေလ။ အတိုးကလည္း ဘယ္မွာမွမရတဲ႔ ၁၃ ရာခိုင္ႏွဳန္းေတာင္ မဟုတ္လား။ အခုေတာ႔ ေလွ်ာ႔ခ်ဖုိ႔ ၿပင္ေနၿပီဆိုေတာ႔ တခ်ိဳ႕လည္း ခ်ိတ္ေတြ ညစ္ေနၾကတယ္တဲ႔ (အတိုးေလးနဲ႔ ၿငိမ္႔လာတာကိုးလုိ႔။ ဟင္႔... ခုေတာ႔)။
အဲလုိ ဗဟုိဘဏ္ကေန အတိုးေတြကို တိုးလိုက္ ေလ်ွာ႔လိုက္ လုပ္တာဟာ Monetary Policy ဆိုတာၾကီးထဲ ပါတာေပါ႔။ တနည္းအားၿဖင္႔ ေၿပာရရင္ ဗဟုိဘဏ္ကေန ေစ်းကြက္ထဲမွာ ရွိမယ္႔ ေငြပမာဏကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာ တဲ႔။
စီးပြားေရးဆိုတာၾကီးရဲ႕ သေဘာက သခ်ၤာလုိ ေဖာ္ၿမဴလာ၊ အီေကြးရွင္းေတြ အတိအက်ခ်ရံုနဲ႔ တိတိက်က် အေၿဖမထြက္တတ္ဘူး လုိ႔ ၾကားဖူးတယ္ ေအ႔။ တသမတ္တည္း မေနဘူးေပါ႔ေအ။ ဘာလုိ႔လည္းဆိုေတာ႔ လူေတြရဲ႕ mindset ေတြ trend ေတြကို ထည္႔စဥ္းစားရေသးတယ္ ေလ။ အတြင္းအၿပင္ ႏိုင္ငံေရးအေၿခအေနနဲ႔လည္း ဆိုင္ေသးတယ္ တဲ႔။ အဲဒီေတာ႔ အစိုးရေတြမွာလည္း ဟိုလိုဒီလုိ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေစ်းကြက္ကို ဘယ္လုိ ထိန္းမလဲဆိုတာ အခ်ိန္နဲ႔အမ်ွ ဦးေႏွာက္စားေနရတာေပါ႔။ တိုတိုေၿပာရရင္ေတာ႔ ဗဟိုဘဏ္ၾကီးက အတိုးႏွဳန္းကို ၿမွင္႔လုိက္ ေလ်ွာ႔လိုက္ ကစားၿပီး ကိုယ္လုိခ်င္တဲ႔ ရလာဘ္ကို ေဖာ္တာဟာ Monetary Policy လုိ႔ ေၿပာရင္ မမွားဘူးေပါ႔ ေယာက္မရယ္။
ဥပမာအားၿဖင္႔ ဘဏ္တိုးႏွဳန္းေတြ ၿမင္႔ေနရင္ လူေတြက ပိုက္ဆံေတြကို ဘဏ္မွာအပ္ၿပီး အတိုးေတြ ထိုင္ထုတ္ေနမွာေပါ႔။ ဒါဆုိရင္ ေငြေတြက ဘဏ္မွာ ပိုမ်ားေနၿပီး ေစ်းကြက္ထဲမွာ ၀ယ္လုိအားက်မယ္။ အတိုးကို မက္ေနေတာ႔ ေတာ္ရံုတန္ရံု ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမွဳလုပ္ဖုိ႔ လက္တြန္႔ၾကမယ္။ ဒီေတာ႔ တိုင္းၿပည္ရဲ႕ စီးပြားေရး အေဆာက္အဦးၾကီးက ၾကာရင္ ဒြတ္ခ မေရာက္ဖူးလား လုိ႔။
ဒီေတာ႔ ၀ယ္လုိအားကို တက္ေအာင္လုပ္ခ်င္ရင္ ဘဏ္တိုးႏွဳန္းကို ေလ်ွာ႔လိုက္ရတယ္ တဲ႔။ ဒီလုိဆို ဘဏ္မွာ ပိုက္ဆံအပ္ၿပီး အတိုးထိုင္ထုတ္ေနမယ္႔ လူေတြ နည္းသြားမယ္ေလ။ ဆက္ၿပီး ေတြးၾကည္႔လိုက္ေပါ႔ ေအရယ္။ ဘဏ္ကေန ပိုက္ဆံေခ်းရတာ အတိုးနည္းနည္းဘဲ ေပးရတယ္ဆိုရင္ ေခ်းခ်င္သူေတြ မမ်ားလာဘူးလား။ ဒီေတာ႔ အတိုးႏွဳန္းနည္းနည္းနဲ႔ ပိုက္ဆံေခ်းၿပီး စီးပြားေရးလွဳပ္ငန္းသစ္ေတြကို လုပ္လာၾကမယ္။ ေစ်းကြက္ထဲမွာ ေငြေၾကးသံုးစြဲမွဳ ပိုမ်ားလာမယ္။ ဒီေတာ႔ တန္႔ေနတဲ႔ စီးပြားေရးေတြ ၿပန္လည္ပတ္လာမယ္။ အဲဒါၾကီးကို (Expansionary Monetary Policy) လုိ႔ ေခၚတယ္ေအ႔... တံေတြးစင္သြားရင္ ေခြးလႊတ္ေနာ္။
ဒါေပမယ္႔ အဲလုိ စီးပြားေရး ၿပန္လည္ပတ္လာၿပန္ရင္လည္း သတိထားရေသးတယ္ တဲ႔ေတာ္။ ၀ယ္လိုအားေတြမ်ားၿပီး ေစ်းေတြ စြတ္တက္လာရင္ တခါ ဗဟုိဘဏ္က ၀င္ၿပီး ထိန္းရၿပန္သတဲ႔။ ဘယ္လုိ ထိန္းသလဲဆိုေတာ႔ အတိုးႏွဳန္းကို တက္လိုက္ရၿပန္သတဲ႔။
တနည္းအားၿဖင္႔ လူေတြ အသံုးၾကမ္းလာရင္ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းေတြ တက္လာမယ္ မဟုတ္လား။ လူေတြမွာ ၿဖဳန္းအားေကာင္းလာရင္ ေစ်းကြက္မွာ ပစၥည္းရွားလာတတ္ၿပန္ေရာ တဲ႔။ ဒါေၾကာင္႔ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းတက္ေနတဲ႔ တိုင္းၿပည္ေတြမွာ ဗဟိုဘဏ္ေတြက အတိုးႏွဳန္းကို တက္ပစ္တတ္တာဟာ Inflation ကို ထိန္းတဲ႔ နည္းတနည္းဆိုဘဲ။ ဘိလပ္လုိေတာ႔ (Deflationary Monetary Policy) တဲ႔။
ညည္းမွတ္မိတယ္ မဟုတ္လား... ၂၀၀၇ က စၿပီး ကမၻာ႔စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းဆိုတာၾကီး စလာေတာ႔ ႏိုင္ငံေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စီးပြားက်ၿပီး တိုင္ပတ္ေနၾကတယ္ ဆိုတာေလ။ ဆင္လည္း ဆင္႔အထြာ ဆိတ္လည္း ဆိတ္အထြာနဲ႔ အားလံုး ေခါင္းကိုက္ေနၾကတာ အခုထိ ဆိုပါေတာ႔။
နိပြန္းၿပည္ၾကီးလည္း ဘယ္လြတ္ပါ႔မလ။ ဒါေပမယ္႔ ဂ်ပန္ေစ်းကြက္ၾကီး ထုိင္းေနတဲ႔ ၿပသနာ ၿဖစ္ေနတာက ၂၀၀၇ မွာ စတာမဟုတ္ဘူး၊ အႏွစ္ (၂၀) ေလာက္ကိုရွိၿပီလုိ႔ အေဘကေလးက ငါ႔ကို မေန႔က ရင္ဖြင္႔သြားတယ္။ အခုလုိ စီးပြားက်ပ္ခ်ိန္ဆိုေတာ႔ သူ႔ခမ်ာ တစ္ပူေပၚ ႏွစ္ပူဆင္႔ေပါ႔ေအ။
၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ားမွာ ဂ်ပန္အိမ္ၿခံေၿမေစ်းကြက္ နင္းကန္တက္လာရာကေန ေစ်းကြက္ၿပိဳလဲမွဳ ဆိုတာ ၿဖစ္ခဲ႔သတဲ႔။ ဘာလို႔လည္း ဆိုေတာ႔ ဒုတိယကမၻာစစ္အၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ဂ်ပု... အဲ... ဂ်ပန္ေတြဟာ ေငြေတြ နင္းကန္စုၾကသတဲ႔။ အဲဒီေတာ႔ ဘဏ္ေတြမွာ ေငြေတြေပါလာၿပီး ေငြေခ်းခ်င္တဲ႔လူေတြအတြက္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ နည္းလာတယ္၊ ေငြေခ်းရတာ လြယ္လာတယ္။ ဒီေတာ႔ နင္းကန္ေခ်းၾကေတာ႔ၾကေပါ႔။
ဒီၾကားထဲမွာ ဂ်ပန္ယန္းေငြကလည္း တန္ဖုိးေတြတက္လာေတာ႔ အိမ္ယာေၿမေတြ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ေစ်းတက္လာတယ္။ အဲသလုိ တကယ္႔တန္ဖုိးထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ေစ်းတက္ေနလာတာကို စီးပြားေရးမွာ Bubble လုိ႔ ေခၚတယ္။ ပူေပါင္းေလးလုိေပါ႔ေအ။ ၾကာရွည္ခံမယ္႔ တိုးတက္ၿခင္းမ်ိဳး မဟုတ္ဘူးေပါ႔။ ေစ်းေတြ ထိန္းလုိ႔မရေအာင္ ေၿမာက္လြန္းလာေတာ႔ ဗဟုိဘဏ္က ၀င္ထိန္းရတယ္၊ ဘယ္လုိ ၀င္ထိန္းသလဲဆိုေတာ႔ အတိုးႏွဳန္းကို ၿမွင္႔လိုက္ရတယ္ တဲ႔။ လြယ္လြယ္ရေနတဲ႔ ေခ်းေငြေတြကို ထိန္းလိုက္တဲ႔သေဘာေပါ႔။ အဲဒီေတာ႔ Market panic လုိ႔ေခၚတဲ႔ ေစ်းကြက္လန္႔တာေတြၿဖစ္ၿပီး ေစ်းေတြ ၿဗဳန္းဆို ၿပဳတ္က်ေတာ႔တာဘဲ။ အဲဒီ ေၿမာက္တက္ေနတဲ႔ ေစ်းကြက္ၿပိဳလဲတာကိုေတာ႔ Bubble burst လုိ႔ ေခၚသတဲ႔။ ပူေပါင္းကေလး ေဖာက္ခနဲ ေပါက္သြားသလုိေပါ႔ေအ။
Bubble burst ၿဖစ္ရတဲ႔ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတာေပါ႔ေအ။ ေနာက္မွဘဲ အဲ႔အေၾကာင္းကို ဆက္ၿပီး အာလူးဖုတ္ေတာ႔မယ္။ ဒီမွာေတာ႔ အေဘကေလးအေၾကာင္းကို မေရာက္ဘဲေနမွာစိုးလုိ႔ လုိရင္းတုိရွင္းဘဲ ေၿပာရေအာင္ (ေတာ္ေသးတာေပါ႔... လုိရင္းမို႔လုိ႔)။
အဲလုိ Bubble burst ၿဖစ္ၿပီး ေစ်းေတြက်ရာကေန အလုပ္လက္မဲ႔ႏွဳန္းမ်ားလာၿပီး ၀ယ္လုိအားက်လာခဲ႔တာ အခု မ်က္ေမွာက္ကာလထိဘဲ တဲ႔။ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းက်ေတာ႔ လူေတြက invest မလုပ္ၾက၊ ေစ်း၀ယ္နည္းလာၾကတယ္။ ေစ်းေတြ စြတ္က်ေနမွေတာ႔ တစ္ခုခု ၀ယ္မယ္ လုပ္တုိင္း ''ဟင္း... ေနာက္ဆို ေစ်းက ဆက္က်ဦးမွာ၊ ၀ယ္လုိ႔ မၿဖစ္ေသးပါဘူး'' ဆိုတဲ႔ စိတ္ကေလး ညည္းဆိုရင္ေရာ မ၀င္ႏိုင္ဘူးလား စဥ္းစားၾကည္႔။ ငါတုိ႔ အေဘက အခု ဒီၿပသာနာေတြ ရွင္းရမွာတဲ႔ ေတာ႔။
(၂) Stimulus ဆိုတာ ဘာလဲ
အေဘက သူ႔အၾကံအစည္ၾကီးရဲ႕ ဒုတိယအဆင္႔ကို လုပ္ဖုိ႔ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ (Inflation) ကို ၂% ထိ တိုးလုိက္ဖုိ႔ ဆံုးၿဖတ္လုိက္တယ္ တဲ႔။ ဟင္... ကယ္တင္ပါမယ္ဆိုမွ ဘယ္ႏွယ္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြေအာင္ လုပ္ရတာလဲ လုိ႔မထင္လိုက္နဲ႔ဦး။ သူ႔ဗ်ဴဟာက တမ်ိဳးေအ႔... Inflation ၿဖစ္ေအာင္လုပ္တယ္ဆိုတာ ေစ်းကြက္ထဲမွာ ေငြစကၠဴေတြ ေပါေပါေလာေလာ ၿဖစ္ေအာင္လုပ္တာမဟုတ္လား ။ ေငြေတြပြလာရင္ ေငြတန္ဖုိးက်မယ္ေလ။ ဒါေၾကာင္႔ ယန္းေငြေတြကို အကန္႔အသန္႔မရွိ (unlimited yen) ထုတ္ဖုိ႔ ခိုင္းလိုက္သတဲ႔။
ဒီလုိနဲ႔ ၂၀၁၃ အစပိုင္းမွာ ဂ်ပန္ဗဟုိဘဏ္က ေငြစကၠဴေတြ နင္းကန္ရိုက္ထုတ္ေတာ႔တာေပါ႔။ ၿပီးရင္ အဲ႔ေငြေတြကို ေစ်းကြက္ထဲကို ရိုက္သြင္းဖုိ႔ အစီအစဥ္ခ်သတဲ႔။ ရိုက္သြင္းတယ္ဆိုတာ တုတ္နဲ႔ ရိုက္တာ မဟုတ္ဘူးေနာ္... အဲ႔ပိုက္ပိုက္ေတြကို သံုးၿပီး ဗဟုိဘဏ္က ၿပည္တြင္းအစုရွယ္ရာေတြ၊ ေၿမယာ စတာေတြကို လိုက္၀ယ္တာတာတဲ႔ေတာ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း နည္းလမ္းတမ်ိဳးမ်ိဳး ရွာၿပီး သံုးလုိက္တာကို ေၿပာတာ။ အဓိကက အဲ႔ေငြေတြ ေစ်းကြက္ထဲေရာက္ဖုိ႔ဘဲ။
ဒီေတာ႔ ေစ်းကြက္ထဲကို အစိုးရေငြေတြ ဒလေဟာ ၀င္လာၿပီး ထိုင္းေနတဲ႔ ၀ယ္လုိအား ၿပန္ၾကြလာေရာ မဟုတ္လား။ (ဟင္း....မၿဖစ္လုိ႔သာ နားေထာင္ေနရတယ္၊ တစ္ေယာက္တည္းနဲ႔ ရွဳပ္ယွက္ခတ္ေနတာဘဲ)။ အဲလုိ ေမာင္းသြင္းတာကို stimulus လုပ္တယ္လုိ႔ ေခၚသတဲ႔။ stimulate လုပ္တယ္ဆိုတာ လွဳံေဆာ္တာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္လားေအ။ ဒီေတာ႔ stimulus ဆိုတာ ေစ်းကြက္မွာ ၀ယ္အားတက္လာေအာင္ လွဳံေဆာ္တာကို ေၿပာတာေပါ႔။ ဒီထက္ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ေတြ ေၿပာရရင္ေတာ႔ Quantitative Easing လို႔လည္း ေခၚသတဲ႔။ (စင္ၿပန္ၿပီ... တံေတြး)။
အဲအဲ... ငါေၿပာတာ ဘယ္ေရာက္သြားၿပီလဲ... ေၾသာ္ အင္း... ဒီလိုနဲ႔ ဇာတ္လုိက္ကေလး ရွင္ဇိုအေဘရဲ႕ ပလန္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ ဂ်ပန္ဗဟုိဘဏ္ဟာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြေအာင္လုပ္ရေတာ႔တာေပါ႔။ အဲလုိ လုပ္ဖုိ႔ဘဲ ေငြေတြ ဘယ္ေလာက္ သံုးသလဲသိလား။ ဂ်ပန္ GDP ရဲ႕ ၁၀% ေလာက္ထိ ႏွစ္စဥ္ သံုးမတဲ႔ ေအ႔။ ဒါဟာ ေဒၚလာ ''သန္း'' ေထာင္ေပါင္း ၅၀၀ ေလာက္ေသာ ေငြနဲ႔ ညီသတဲ႔ (အင္း... ေဒၚလေတြ သန္း နဲ႔ခ်ီၿပီး ေၿပာရတာ ေတာ္ေတာ္ အရသာေတြ႔ေနပံုဘဲ... သူ႔ၿဖင္႔ တစ္ၿပားေတာင္ မရွိဘဲနဲ႔)။
တစ္ေယာက္တည္း ေၿပာ၊ တစ္ေယာက္တည္း ေထာက္ခံေနရာတာ အာေၿခာက္လိုက္တာေအ... ေရေလးဘာေလးလည္း တိုက္ပါဦး... ဂြပ္...ဂြပ္ (ေရေသာက္သံ)။ အင္း... ခုမွဘဲ ရင္ထဲကုိ ေအးသြားေတာ႔တယ္... ညည္းကလည္း အင္းမလွဳပ္ အဲမလွဳပ္... ဟြန္း။ ဒီေတာ႔ ဆက္ရရင္ အဲဒီလုိ ေငြေစ်းကို ခ်ပစ္ေတာ႔ ဂ်ပန္ယန္းဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာနဲ႔ ယွဥ္ရင္ ၂၅%နီးပါး တန္ဖုိးက်သြားေရာ တဲ႔။ ညည္းစဥ္းစားၾကည္႔ေပါ႔... အဲလုိ ေငြေစ်းက်ေတာ႔ ဂ်ပန္ပို႔ကုန္ေတြ ေစ်းသက္သာမသြားဘူးလား။ ငါေၿပာတာ ရွဳပ္သြားၿပီလား။ ပို႔ကုန္ဆိုတာ ကိုယ္႔ႏိုင္ငံကေန တၿခားႏိုင္ငံကို ပို႔တဲ႔ကုန္မဟုတ္လား။ ႏိုင္ငံၿခားတိုင္းၿပည္ေတြက ေဒၚလာလုိ ႏိုင္ငံၿခားေငြတမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ကိုယ္႔ဆီက ၀ယ္ၾကရတာေလ။ အဲလုိ ၀ယ္ဖုိ႔ လုိကယ္မန္းနီးနဲ႔ ေဒၚလာ မလဲလွယ္ရဘူးလား။ အဲလုိ လွဲလွယ္တဲ႔အခါ ကိုယ္႔တိုင္းၿပည္က ေငြက တန္ဖုိးက်ေနရင္ ကိုယ္႔ကုန္ေတြ ေစ်းသက္သာေနတာေပါ႔။ ငါလည္း ဒီထက္ပိုမရွင္းတတ္ေတာ႔ဘူးေအ။ မလည္လည္း လည္တယ္လုိ႔ဘဲ မွတ္လုိက္ၿပီ ေနာ္။
အဲလုိ ကိုယ္႔တိုင္းၿပည္က ပို႔ကုန္ေတြ ေစ်းခ်ိဳေတာ႔ ႏိုင္ငံၿခားတိုင္းၿပည္ေတြက ကိုယ္႔ပစၥည္းေတြကို ပို၀ယ္ၾကေရာ မဟုတ္လား။ ဒါဆို export လုပ္သူေတြ အဆင္ေၿပတယ္ေလ။ အေဘက ပလန္က အဲလို export ကို ၿမွင္႔ဖုိ႔လည္း ပါတယ္တဲ႔ဟ။ သူ႔အၾကံကလည္း သိပ္ဆိုးပံုေတာ႔ မရပါဘူးေလ။ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ အၿမတ္မ်ားရင္ အလုပ္သမားေတြ လုပ္အားခ ပိုမ်ားႏိုင္တယ္။ အလုပ္ခြင္ထဲက facilities ေတြအတြက္ ပိုသံုးႏိုင္မယ္ မဟုတ္လား။
ဒါေပမယ္႔ ေ၀ဖန္ေရးနဲ႔ ေလကန္ေရးလုပ္သူေတြကေတာ႔ ဒီ plan ရဲ႕ risk ေတြကိုလည္း တင္ၿပၾကသတဲ႔။ တကယ္လုိ႔ ေစ်းေတြ ၿပန္တက္လာရင္ တၿဖည္းၿဖည္းနဲ႔ အတိုးႏွဳန္းကလည္း ၿပန္တတ္လာမွာဘဲ။ Bond လုိ႔ ေခၚတဲ႔ ေခ်းေငြလက္မွတ္ေတြအတြက္ အတိုးက ၿမင္႔လာဦးမွာဘဲ။
အဆိုးဆံုးအေၿခအေနထိၿဖစ္လာႏိုင္တာကေတာ႔ အဲဒီအေၾကြးေတြကိုေပးဖုိ႔ အစိုးရအေနနဲ႔ ေငြစကၠဴေတြ ပိုရိုက္ထုတ္လာရၿပန္ဦးမယ္၊ ဒီေတာ႔ တခါ ေငြေဖာင္းပြၿပီး ကုန္ေစ်းႏွဳန္းေတြ တက္ဦးမယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ အခြန္တိုးေကာက္ရတာေတြ၊ austerity measure လို႔ ေခၚတဲ႔ (လူမွဳဖူလံုေရးအတြက္) သံုးတဲ႔ စရိတ္ေတြကို ဟုိၿဖတ္ဒီၿဖတ္လုပ္ရတာေတြ လုပ္ရေပဦးမယ္၊ ဒါဆို တ၀ဲလည္လည္နဲ႔ ဂ်ာေအး သူ႔အေမရိုက္တဲ႔ Vicious cycle ၾကီး ၿပန္ၿဖစ္လာႏိုင္တယ္လုိ႔ ဆိုတယ္ေအ႔။
ေနာက္တစ္ခုက တန္ဖုိးက် weak ၿဖစ္လာတဲ႔ ယန္းေငြၿပသာနာေပါ႔။ ေငြတန္ဖုိးက်လာေတာ႔ သူမ်ားႏိုင္ငံဆီက ၀ယ္ရတဲ႔ import ေတြအတြက္ ေစ်းမၾကီးသြားဘူးလား။ အထူးသၿဖင္႔ ၂၀၁၁ စူနာမီနဲ႔ ငလ်င္ကိစၥကတည္းက ပိတ္လိုက္ရတဲ႔ ဂ်ပန္ ႏဴးကလီးယားစက္ရံုေတြေၾကာင္႔ ဂ်ပန္မွာ energy မလံုေလာက္တဲ႔ ၿပသာနာၿဖစ္ေနသတဲ႔။ ငါတုိ႔ဆီမွာလုိေတာ႔ ဘယ္အဆင္႔မွီပါ႔မလဲေအ။ သူတုိ႔ခမ်ာမယ္ စြမ္းအင္ေတြကို ႏိုင္ငံၿခားက ပိုသြင္းေနရတယ္တဲ႔... ကၽြတ္ကၽြတ္။ တုိ႔ဆီမွာလုိ ပိုလ်ွံလုိ႔ ေရာင္းေတာင္ ယူရၿပီး ဖေယာင္းတိုင္ထြန္းေနရတဲ႔ အဆင္႔ဆိုတာ နည္းနည္းေနာေနာလားေအရယ္။ ဒီေတာ႔ ဂ်ပန္အေနနဲ႔ အဲလုိ ႏိုင္ငံၿခားက ၀ယ္သြင္းရတဲ႔ ပစၥည္းေတြအဖုိ႔ ယန္းေငြ တန္ဖုိးက်ေနရင္ မကြိဳင္ဘူးလားေအ။ (တိဘူးေလ)
ဒါနဲ႔ မေမ႔ခင္ ေၿပာရဦးမယ္။ stimulus လုပ္ၿပီး ရိုက္သြင္းလိုက္တဲ႔ေငြေတြကို infrastucture ေတြ ေဆာက္ရာမွာလည္း သံုးၿပီး ေစ်းကြက္ကို ဆြဦးမွာ တဲ႔။ ဒီအတြက္ သံုးဖုိ႔ မွန္းထားတဲ႔ ေငြကခ်ည္း တစ္ႏွစ္ကို အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁၁၄ billion တဲ႔ ေအ႔။ billion ဆိုတာ သန္းတစ္ေထာင္ မဟုတ္လား။ ေဒၚလာ ၁၁၄ billion ဆိုတာ ၿမန္မာလုိ ဘယ္ေလာက္လဲ အံုးစားၾကည္႔စမ္းပါ။ အဲဒီေငြေတြကို ေက်ာင္းေတြ လမ္းေတြ ငလ်င္ဒဏ္ခံႏိုင္ေအာင္သံုးတာေတြ ေဆာက္ရာမွာ သံုးမယ္လုိ႔ ဆိုတယ္။ သိပၸံသုေသတနလုပ္တဲ႔ေနရာနဲ႔ အသစ္တဖန္ၿပည္လည္သံုးလုိ႔ရတဲ႔ renewable energy ေတြ ထုတ္ရာမွာလည္း သံုးမယ္လုိ႔ ဆိုတယ္။
ဒီေနရာမွာ မွတ္ထားဦး ေတာ္ေရ... ဂ်ပန္ရဲ႕ လက္ရွိအေၾကြးက ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲဆိုတာ။ တိုင္းၿပည္ GDP ရဲ႕ ၂၄၀% ရွိသတဲ႔။ ဒါဟာ စက္မွဳႏိုင္ငံေတြထဲမွာ အၿမင္႔ဆံုးပါဘဲ တဲ႔။ အေၾကြး ၂၄၀% ဆိုတာ ဥပမာ တိုင္းၿပည္၀င္ေငြက တစ္က်ပ္ရွိေနရင္ အဲ႔တိုင္းၿပည္မွတင္ေနတဲ႔ အေၾကြးက ၂ က်ပ္ခြဲေလာက္ ရွိေနတာကို ေၿပာတာေအ႔။ ဒီေလာက္ ဆိုရင္ ၿမန္မာၿပည္လာၿပီး ရွင္ဇိုအေဘက အေၾကြးေလ်ွာ္ပစ္တယ္ ဘာညာဆိုတာ စာဖတ္သူၾကီးကို ယံုၾကည္လြန္းလုိ႔ ဒါမွမဟုတ္လည္း ဘေၿပာင္ကို အားေပးခ်င္လုိ႔ ဒါမွမဟုတ္လည္း ေဒၚစုကို ေလးစားလြန္းလုိ႔ စတဲ႔ ဘာညာသာရကာဟာ အာပလာေတြပါဆိုတာ သေဘာေပါက္ရဲ႕ မဟုတ္လား။ ဘယ္သူက အက်ိဳးမၿမင္ဘဲ အပင္ေရေလာင္းမွာတုန္းဟယ္... ကိုယ္႔ၿဖင္႔ ဆပ္စရာ အေၾကြးတစ္ပံုရွိေနသားနဲ႔။
အေဘခမ်ာမလဲ သနားပါတယ္ဟယ္... လုပ္သာလုပ္ေနရတယ္၊ ေ၀ဖန္သူေတြ အေၿပာကို ေက်ာ႔ေကာ႔ေအာင္ ခံစားေနရရွာ... ''ဒီလုိ လုပ္ေနတာၿဖင္႔ ၾကာလွၿပီ လုိခ်င္တဲ႔ ရလာဘ္လည္း မထြက္ေသးဘူး'' လုိ႔ ဆိုသူက ဆိုတယ္။'' ဒီပလန္ၾကီးသာ အလုပ္မၿဖစ္ရင္ အပိုသံုးမိတဲ႔ ေငြနဲ႔တင္ တိုင္းၿပည္အေၾကြးဒီထက္ နစ္မယ္'' လုိ႔ သံုးသပ္သူက သံုးသပ္သတဲ႔။
(၃) Struttural Reforms ဆိုတာကေရာ ဘာလဲ
အဲဒါက စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ စြမ္းအင္က႑ေတြမွာ လုပ္မယ္႔ reform ေတြေလ။ ဒီ reform ေတြအတြက္ အေသးစိတ္ စီမံကိန္းေတြ ခ်မွတ္ဖုိ႔လုိေသးေပမယ္႔ စေတာ႔ စေနၿပီတဲ႔။ ဒီမွာ အေရးၾကီးတာ တစ္ခုရွိတယ္... ဂ်ပန္က TTP ဆိုတဲ႔ အဖြဲ႔ထဲ ၀င္ဖုိ႔ လုပ္ေနတယ္ ေအ႔။ TPP ဆိုတာ ဘာလဲဆိုေတာ႔ ႏိုင္ငံ ( ၁၁) ႏိုင္ငံ ပါ၀င္ေဆြးေႏြးေနတဲ႔ Trans-Pacific Partnership (TPP) လုိ႔ ေခၚတဲ႔ လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႔တဲ႔။ အဲဒီအဖြဲ႔မွာ ဂ်ပန္က သူပါ ပါခ်င္တယ္လုိ႔ ကမ္းလွမ္းထားသတဲ႔။
အဲဒါကို ဂ်ပန္လယ္သမားေတြက စိုးရိမ္ေနၾကတယ္ေလ။ ဘာလုိ႔လဲဆိုေတာ႔ ဒီသေဘာတူညီမွဳရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံေတြအတြင္းမွာ အဆင္ေၿပေၿပနဲ႔ ကုန္သြယ္ႏိုင္ေရး တဲ႔။ ဟင္... ဒါမ်ား ဘာမေကာင္းတာလဲ ရွိလဲလုိ႔ ထင္ေနၿပီ မဟုတ္လား။ ဒီလုိ ေအရဲ႕... Tariff ဆိုတဲ႔ စကားကို ၾကားဖူးတယ္ မဟုတ္လား... ကိုယ္႔ႏိုင္ငံထဲ ၀င္လာတဲ႔ ႏိုင္ငံၿခားသြင္းကုန္ေတြကို စည္းက်ပ္ထားတဲ႔ အခြန္ေလ။
အဲဒီ Tariff ဆိုတာၾကီးက အေရးၾကီးမွၾကီးဘဲ တဲ႔။ ဘာလုိ႔လည္းဆိုရင္ အဲ႔ဒီအခြန္မွမရွိရင္ ၿပည္တြင္းကို တၿခားႏိုင္ငံက ကုန္ေတြ နင္းကန္၀င္လာႏိုင္တယ္ေလ။ ဥပမာေၿပာရရင္ေအ... အခု တရုတ္က solar panel ေတြ နင္းကန္ ဥေရာပကို တင္သြင္းလာတယ္။ တရုတ္ေစ်းက အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ထုတ္တဲ႔ solar panel ေတြနဲ႔ ယွဥ္လုိက္ရင္ ေစ်းေတြက သိပ္ေပါေနတာေပါ႔။ ဒီေတာ႔ ဥေရာပတိုင္းၿပည္ေတြက ထုတ္တဲ႔ solar panel လုပ္ငန္းေတြကို ထိခိုက္လာႏိုင္တယ္ မဟုတ္လား။ ဒီေတာ႔ ကိုယ္႔တုိင္းၿပည္က လုပ္ငန္းေတြကို ကာကြယ္ေပးဖုိ႔ရာ အခုဆိုရင္ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြက တရုတ္ solar panel ေတြ အေပၚမွာ Tariff အမ်ားၾကီး ေကာက္ဖုိ႔ လုပ္ေနတယ္ေလ။ အဲဒါကို ေဘာဂေဗဒမွာ Protectionism လုိ႔ ေခၚတယ္ ေအ႔။ ၿပည္ပသြင္းကုန္ေတြေပၚမွာ Tariff အခြန္ၾကီးၾကီးေကာက္ၿပီး မိမိတုိင္းၿပည္ထဲက လုပ္ငန္းေတြကို ကာကြယ္ေပးထားေပါ႔ေအ။
ဂ်ပန္က အဲဒီ Protectionism ဆိုတာကို က်င္႔သံုးတယ္။ အထူးသၿဖင္႔ လယ္ယာက႑မွာေပါ႔။ အခု ရွင္ဇိုအေဘက အဲဒီ TPP ထဲကို ၀င္ခ်င္တယ္ ဆိုေတာ႔ TPP ရဲ႕ မူကို က်င္႔သံုးရေတာ႔မွာမယ္။ TPP ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ tariff ေတြ ေလ်ွာ႔ခ်ဖုိ႔၊ ၿဖစ္ႏိုင္ရင္ tariff ေတြ လံုး၀မေကာက္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားၾကတယ္။ ဒီေလာက္ဆို ဂ်ပန္ လယ္သမားေတြ ဘာေၾကာင္႔ ေဒါကီးေနသလဲ ဆိုတာ ရိပ္မိၿပီ မဟုတ္လား။ TPP Agreement သာ လုပ္ၿဖစ္လုိ႔ tariff ကို ေလ်ာ႔လုိက္ရင္ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑အတြက္ risk ရွိတယ္ ေလ။ တၿခားႏိုင္ငံေတြက agricultural products ေတြ ကိုယ္႔ႏိုင္ငံထဲကို လွိမ္႔၀င္လာႏိုင္တယ္ မဟုတ္လား။ ဂ်ပန္ လယ္သမားေတြရဲ႕ ၀င္ေငြကို ထိခိုက္ေစႏုိင္တယ္။ သက္ၾကီးပိုင္းလယ္သမားေတြဟာ အစိုးရရဲ႕ ေထာက္ပံ႔မွဳအေပၚ ဒီထက္ ပိုမွီခုိလာရႏိုင္တယ္။ အစိုးရ ဘ႑ာအတြက္ ၀န္ပိႏိုင္တာေပါ႔။
တခ်ိဳ႕ကေတာ႔ tariff ေတြ ေလ်ာ႔ခ်လုိ႔ အစားအေသာက္ေစ်းေတြက်ရင္ ေကာင္းတယ္။ ၀ယ္လုိအားတက္မယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟခ်က္ ၾကီးလာႏိုင္တယ္ လုိ႔ ဆိုၿပန္တယ္။ ဘယ္လုိဘဲၿဖစ္ၿဖစ္ ရွင္ဇိုအေဘ အခုလုပ္ေနတဲ႔ မူ၀ါဒေတြဟာ ဂ်ပန္သမိုင္းမွာ အေတာ္ကို ရဲတင္းတဲ႔ မူ၀ါဒေတြ လုိ႔ ပညာရွင္ေတြက ဆိုသတဲ႔။ အလုပ္ၿဖစ္မၿဖစ္ကေတာ႔ ေစာင္႔ၾကည္႔ရဦးမွာေပါ႔... ငါတို႔ကေတာ႔ ေလညာက အေနသာၾကီးဘဲေနာ႔။ အေၾကြးကေလး ေက်သြားလုိ႔ မိုးမၿမင္ေလမၿမင္ ၀မ္းသာပီတိ ဂြမ္းဆီထိေနခ်ိန္မွာ ဂူကေလးေတာ႔ ၿမင္ေအာင္ သတိကေလး မူထားရမွာေပါ႔ ေအရယ္... ဟုတ္ဖူးလား။
စာေရးသူ Spring Flowers
